Aguisín:Forainmneacha Gaeilge

Ní dhíochlaontar per se na forainmneacha pearsanta, ach tá foirmeacha áirithe acu.

  • Tá foirmeacha malartacha ag an gcéad phearsa iolra has alternative (bunaithe ar sinn agus muid).
  • Is féidir séimhiú a chur leis an dara pearsa uatha nuair a úsáidtear é go cuspóireach (ach faoi réir na rialach dntls).
  • Bánn an s tosaigh sa tríú phearsa nuair a úsáidtear iad leis an gcopail agus go cuspóireach.
  • Cuirtear iarmhíreanna le foirmeacha treise.

Treoir mhearthagartha

cuir in eagar

Cuirtear i láthair sa tábla mearthagartha foirmeacha na bhforainmneacha pearsanta mar a leanas:

  • an chopail is: Is é.
  • briathra anailíseacha:
  • treise: Is mise
    • -sa: mise, tusa, sise, sibhse
    • -san: (s)eisean, (s)iadsan
    • -ne: sinne, muidne
  • forainmneacha sealbhacha, ní dhíochlaontar.
  • sampla táite, le haghaidh dhíochlaonta caighdeánach agus canúnach/ársa
Uimhir agus pearsa Copail Anailíseach Treise Sealbhach [1] Sampla táite[2]
ainmni [3] object [4] copail anailíse caighdeánach canúnach
Uatha 1d mise moL, m' [5] -im -im
2a thú tusa doL, d' [5] - -ir
3ú fir é [6] é eisean seisean aL - -idh
3ú bain í í ise sise aH
3ú neo ea [7] -
Iolra 1d sinn [8] sinn sinne árN -imid -imid
muid muid muidne
sibh [8] sibh sibhse bhurN - -tí
iad siad iad iadsan siadsan aN - -id

Sanasaíocht

cuir in eagar

Cuireadh i láthair sa tábla sanasaíochta a leanas conas a fhréamhaítear forainmneacha Gaeilge, go hiomlán nó go páirteach, ó fhorainmneacha Prót-Ind-Eorpaigh athchruthaithe *éǵh₂, *túh₂ and *éy.

Forainm Meán-Ghaeilge [9] Sean-Ghaeilge Prótai-Cheiltis PIE
foirm fréamh
*mi *é?h2, *me *é?h2
*tu *túh2
é é *es *éy
í í? [rfi 1] *si *éy, *sih2 *só + *éy
[ep 1]
ea [10] ed *éy, *id *éy
sinn sní, sinni [11] *snis *é?h2, *nes *é?h2
muid -(i)mid [12]
sibh sib *swiswis [13] *wos *túh2
iad íat [14]
siad síat[rfi 2]
mise messe [15]
tusa tussu
eisean ésom, é-som
ise sis(s)i
sinne sinni [16] *snisni
sibhse sibsi
iadsan [14]
mo mo [rfi 3] *moy *é?h2, *moy *é?h2
do [ep 2] do [rfi 4] *toy *túh2, *toy *túh2
aL [ep 3] aL [ep 4] *esyo [17] *éy, *ésyo *éy
aH [ep 3] aH [ep 4] *esyas [18] *éy, *ésyeh2s *éy
ár ar [rfi 5] *anserom *wéy, *n?serom *wéy
bhur for *swis, *sweseros *wos, *wes *wos
aN [ep 3] aN [ep 4] *eysom [19] Teimpléad:l *éy
  1. Ag baint leasa anseo as an nodaireacht /L H N/ chun tionscnamh séimhithe, análaithe agus uraithe (d'fhéadfadh /E/ a fheictear fosta) a chur in úil.
  2. Aimsir láithreach gníomhach táscach, caol. Dóibh siúd, seachas an chéad phearsa caighdeánach, nó chloistear ach an dara uatha inniu. Le haghaidh aimsirí eile, féach mar shampla dialect forms ar Nualeargais.
  3. Freisin cónascach.
  4. Freisin deighilteach .
  5. 5.0 5.1 Tarlaíonn bá roimh ghutaí agus f séimhithe: m'iníon, d'fhear céile.
  6. Gan bheith measca le Is é...> 'Sé....
  7. An fhoirm dheonach dheireanach a fheictear sa Ghaeilge, cosúil le 'it' as Béarla.
  8. 8.0 8.1 Tá foirm níos sine ann gan s-copaile .
  9. Tugtar leagan MGa ach amháin má tá difríocht suntasach ann idir í agus SGa.
  10. Litriú ársa eadh.
  11. Foirm threise.
  12. Mír tháite athchruthaithe mar fhorainm.
  13. Foirm eamhnaithe de *swis.
  14. 14.0 14.1 Sa SGa is ionann an fhoirm seo agus 3ú ua f, é.
  15. Messe ocus Pangur Bán....
  16. Díshamhlaithe ón Prótai-Cheiltis.
  17. Tionscnaítear séimhiú ag an guta deiridh.
  18. Tionscnaítear h-próistéis (análú) ag an -s deiridh.
  19. Tionscnaítear urú ag an srónach deiridh.

Tagairtí sanasaíochta

cuir in eagar
  1. Sanas 2 san iontráil
  2. Sanas 3 san iontráil.
  3. 3.0 3.1 3.2 Sanas 1 san iontráil.
  4. 4.0 4.1 4.2 Sanas 3 san iontráil.

Iarratais eolais

cuir in eagar
  1. sanas ar bith san iontráil; míolta i gcomparáid leis an deighilt sa MGa den SGa 3ú ua é → é/sé, mar sin sí → í/sí.
  2. sanas ar bith san iontráil; molta bunaithe ar sanas le iad.
  3. níl ann iontráil SGa.
  4. nasctha le hiontráil an réamhfhocail "to, for" ach amháin.
  5. níl an forainm sealbhach san iontráil.

Teimpléid Vicífhoclóra

cuir in eagar

Naisc sheachtracha

cuir in eagar

Féach freisin

cuir in eagar