Úsáideoir:Marcas.oduinn/Foilsithe/Ainmfhocail 5ú/180425

Is baininscneach iad formhór na n-ainmfhocal sa chúigiú díochlaonadh; is firinscneach iad, áfach, ainmfhocail fhireanna teaghlaigh (m.s. athair), agus na huimhreacha 20, 30 srl. (m.s. fiche, tríocha). Féadann an t‑ainmneach uatha críochnú ar: consain chaola ‑id, ‑in(n), ‑ir (níos annamha ‑ig, ‑il); guta.

Is í saintréith an cúigiú díochlaonadh ná an ginideach uatha agus consan leathan aige. Tá sé de nós ag an tabharthach uatha bheith caol.

Is tréaniolraí iad de ghnáth iolraí an chúigiú dhíochlaonta, seachas correisceacht nó dhó.

Is ionann foirmeacha an ghairmigh, idir uatha agus iolra, agus an t‑ainmneach.

Níl ann ach líon beag[1] ainmfhocal sa chúigiú díochlaonadh.

Is é an gnáthriail é don chúigiú dhíochlaonadh ná go gcríochnaíonn an ginideach uatha ar chonsan leathan. Is féidir fréamh chonsain chaoil a leathnú, go minic le hiarmhír ‑ach; nó le hiarmhír ‑(a)d‑(a)n(n) d'fhréamh ghuta.

Tabharthach

cuir in eagar

Cruthaítear tabharthach uatha an chúigiú dhíochlaonadh ón nginideach uatha agus é chaolaithe. Toisc go bhfuil consain chaola ag formhór na fréamchacha, áfach, is deacair é, an fhoirm a aithint.

Is é an sampla is suntasaí ná Éire:

Samplaí eile a chloistear go coitianta:

Tá beagán ainmfhocal ann sa chúigiú dhíochlaonadh a chríochaíónn ar ‑in(n), dárb ionann a n-ainmneach uatha agus an buntabharthach uatha.

Lagiolraí

cuir in eagar

Is í saintréith lagiolra ná gurb ionann an ginideach iolra agus an ainmneach uatha. D'fhéadfaí a rá nach bhfuil a leithéid sa chúigiú dhíochlaonadh.

Tréaniolraí

cuir in eagar

Is í saintréith tréaniolra ná gurb ionann an ginideach iolra agus an ainmneach iolra.

Cruthaítear iolraí an chúigiú dhíochlaonadh go rialta le foirm an ghinidigh uatha +&nbps;a.

  • -ach + a:
  • -n + a:


Tá líon beag ainmfhocal ann a bhfuil ginideach uatha ar chonsan leathan acu, agus tréaniolra acu a chruthaítear leis an bhfoirm úd caolaithe (le coimriú más gá) + ‑eacha


Tá líon beag ainmfhocal ann a bhfuil tréaniolraí acu, a chruthaítear leis an nginideach uatha (chaolaithe más gá) + (i)‑í

  • díle , díleann, dílí
  • Nollaig, Nollag, Nollaigí
  • Na huimhreacha:


A full bare-from example is shown below for cathair.

cathair Uatha Iolra
Ainmneach cathair cathracha
Gairmeach a chathair a cathracha
Genitive cathrach cathracha
Dative cathair cathracha

Neamhiolraí

cuir in eagar

Chuimsítear sa chúigiú dhíochlaonadh, iolraí atá "scoth‑lag", áit gurb ionann an ginideach iolra agus an ginideach uatha.

  • cara, gs. -d, tu. -id, ai. cairde, gi. -d (also strong)
  • caora, gs. -ch, tu. -igh, ai. -igh, gi. -ch
  • comharsa, gs. -n, tu. -in, ai. -na, gi. -n
  • dearca, gs. -n, tu. -in, ai. -in, gi. -n
  • eo, gs. iach, tu. iaich, ai. iaich, gi. iach (lit.)
  • faocha, gs. -n, tu. -in, ai. -in, gi. -n
  • lacha, gs. -n, tu. -in, ai. -in, gi. -n
  • pearsa, gs. -n, tu. -in, ai. -na, gi. -n

Neamhiolraí eile:

  • bráthair, gu. bráthar, ai. bráithre, gi. bráithre
  • ionga, iongan, ingne, ingne
  • talamh, talún, tailte, tailte

Ainmfhocail fhirinscneacha

cuir in eagar

De ghnáth, is baininscneach iad ainmfhocail an chúigiú dhíochlaonta.

Is iad a leanas na hainmfhocail fhirinscneacha:

Ainmfhocail ildíochlaonacha

cuir in eagar
  • Le haghaidh fáil an chúigiú dhíochlaonadh a chríochnaíonn ar ghuta, féach an liosta san aguisín 4.

Teimpléid Vicífhoclóra

cuir in eagar
  1. Ag 22 Feabhra 2018, níl ach 161 iontráil sa Wiktionary Category, agus cuid dóibh leagain mhalartacha nó comhfhocail
  2. Keep your friends close, but your enemies closer

Naisc sheachtracha

cuir in eagar

Féach freisin

cuir in eagar



Catagóir Aguisíní Gaeilge Ainmfhocail 5ú